ekpizo.gr/blog

Ο «Γκρινιάρης» μας έστειλε ένα κείμενο προβληματισμού για την ακρίβεια και για τις πρόσφατες παγκόσμιες οικονομικές εξελίξεις. Μας κάνει και μερικές καίριες ερωτήσεις κλειδί για το πως μπορεί να καταπολεμηθεί η ακρίβεια. 

Σήμερα προβάλουμε αυτό το κείμενο και σας καλούμε να μας απαντήσετε με τις δικές σας σκέψεις, παρατηρήσεις ή σχόλια. 

Η παγκόσμια οικονομία και ο πληθωρισμός

Οι ΗΠΑ εμφανίζουν ένα διπλό έλλειμμα (δημοσιονομικό και εμπορικού ισοζυγίου - το οποίο είναι και το σοβαρότερο) τα οποία πρέπει να χρηματοδοτούν συνεχώς  από εισροές ξένων κεφαλαίων. Το γεγονός αυτό δημιουργεί μόνιμη πίεση στο νόμισμα τους (υποτίμηση Δολαρίου). Η υποτίμηση του Δολαρίου είναι παράγοντας που πιέζει ανοδικά τις τιμές των διεθνών εμπορευμάτων (commodities).  

Ο παγκόσμιος χρηματοπιστωτικός τομέας υποφέρει από τις ακρότητες που δημιούργησε με την χορήγηση δανείων σε αφερέγγυους δανειζομένους (subprime loans) και την, σε δεύτερη φάση, χωρίς όρια μόχλευση των προϊόντων αυτών (τιτλοποίηση των αρχικών δανείων και επαναχρηματοδότηση σε δανειζομένους ολοένα υψηλότερου πιστωτικού κινδύνου). Σημαντικές Τράπεζες, σαν την Northern Rock στην Μεγάλη Βρετανία, βρέθηκαν στα όρια της πτώχευσης και  διασώθηκαν χάρη στη συντονισμένη παρέμβαση των Κεντρικών Τραπεζών. Παράλληλα οι Κεντρικές Τράπεζες τροφοδότησαν, και τροφοδοτούν, τις αγορές με σημαντικά ποσά ρευστότητας. Η ρευστότητα αυτή (που δημιούργησε σημαντική υποβάθμιση της ποιότητας του χαρτοφυλακίου τους -τουλάχιστον για το Fed) και η πολιτική των αρνητικών επιτοκίων (σε σχέση με τα τρέχοντα επίπεδα του πληθωρισμού), δημιουργεί την αίσθηση στις αγορές ότι οι Κεντρικές Τράπεζες έχουν εξαντλήσει το οπλοστάσιο τους σε περίπτωση που κληθούν να αντιμετωπίσουν μία επόμενη χρηματοοικονομική κρίση και εντείνει περαιτέρω το κλίμα αβεβαιότητας. 

Οι συνεχώς διευρυμένες εσωτερικές αγορές (αστικοποίηση) χωρών όπως η Κίνα και η Ινδία καθώς και χωρών της Λατινικής Αμερικής, δημιουργεί επιπλέον πίεση στις τιμές των διεθνών εμπορευμάτων. Επίσης, χώρες - παραγωγοί των εμπορευμάτων αυτών (πχ Βραζιλία, Ρωσία) γνωρίζουν έκρηξη της οικονομικής τους δραστηριότητας (λόγω των υψηλών τιμών που απολαμβάνουν) και  απορροφούν ολοένα και μεγαλύτερες ποσότητες των προϊόντων αυτών (εσωτερική κατανάλωση). 

Δεν υπάρχουν ενδείξεις μείωσης της παγκόσμιας κατανάλωσης ενεργειακών προϊόντων από τις υψηλότερες τιμές που έχουν παγιωθεί. Έχουμε μείωση του ρυθμού αύξησης της ζήτησης.

Οι παράγοντες που προαναφέρθηκαν (υψηλή ρευστότητα, αύξηση τιμών πρώτων υλών, αβεβαιότητα) τροφοδοτεί τον παγκόσμιο πληθωρισμό και εντείνει το κλίμα περαιτέρω πληθωριστικών προσδοκιών. 

Ελληνική συγκυρία

Βασικά προβλήματα της Ελληνικής οικονομίας είναι :

• Το υψηλό επίπεδο του Δημοσίου Χρέους και το κόστος εξυπηρέτησης του (και μάλιστα σε ένα περιβάλλον όπου τα μακροχρόνια επιτόκια έχουν ανοδικές τάσεις- επιβαρύνοντας μελλοντικά το κόστος αναχρηματοδότησης του) και 
• Το υψηλό έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου. (Σημειώνεται ότι επί εποχής Δραχμής σοβαρά ελλείμματα του ισοζυγίου δημιουργούσαν επιθέσεις στο νόμισμα και λειτουργούσαν σαν παράγοντας λήψης, βραχυχρόνιων έστω, μέτρων. 

Η Κυβέρνηση συγκαλύπτει και υποβαθμίζει το μέγεθος των προβλημάτων αυτών. Εάν συνεκτιμηθούν το κόστος εξυπηρέτησης του Δημοσίου χρέους και οι ανελαστικές δαπάνες του Προϋπολογισμού (πχ συντάξεις) θα πρέπει να τεθεί σοβαρά σε αμφιβολία η δυνατότητα άσκησης ουσιαστικής οικονομικής πολιτικής. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με το υψηλό επίπεδο της  έμμεσης φορολογίας στο ελληνικό φορολογικό σύστημα, θα πρέπει να προβληματίσει για τη σκοπιμότητα και τη σοβαρότητα αιτημάτων για τη λήψη «μέτρων ανακούφισης των λαϊκών στρωμάτων».

Ανασταλτικός παράγοντας για την ανάπτυξη της οικονομίας παραμένει το μεγάλο ποσοστό συμμετοχής του ευρύτερου Δημόσιου τομέα στο Α.Ε.Π. σε συνδυασμό με την χαμηλή παραγωγικότητα του και τα φαινόμενα γραφειοκρατίας και διαφθοράς. 

Το ασφαλιστικό σύστημα νοσεί σοβαρά και μέτρα όπως αυτά που πάρθηκαν πρόσφατα μπορούν να βελτιώσουν, οριακά μόνο, την κατάσταση του. Η διαχείριση του συστήματος και των αποθεματικών του χαρακτηρίζονται από κακοδιοίκηση και γίνονται με πλήρη αδιαφάνεια. 

Προβληματισμοί - Ερωτήματα

• Η ανατίμηση των τιμών του πετρελαίου είναι «ευχή ή κατάρα;» . Είναι ακριβή η αμόλυβδη των 1,30 ευρώ; Είναι σκόπιμη η διεκδίκηση μέτρων τύπου «επιδόματος θέρμανσης» ή «επιδότησης καυσίμων»;  

Ενδεχόμενη μείωση των φόρων επί των καυσίμων μήπως απλά διευκολύνει τους καταναλωτές να διατηρήσουν το ίδιο επίπεδο κατανάλωσης; 

Πιες είναι οι επιπτώσεις της ανελέητης κατανάλωσης βενζίνης στην υπερθέρμανση του πλανήτη μας; 

• Ποια είναι η βαρύτητα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας; Αποτελούν πανάκεια; Σημειώνεται ότι σήμερα δεν μπορούν να λειτουργήσουν παρά μόνο σε περιβάλλον υψηλών επιδοτήσεων.  

• Η ανατίμηση των τιμών των πρώτων υλών μπορεί εύκολα να αποδοθεί/εξηγηθεί με επίκληση του ρόλου των «κερδοσκόπων». Μήπως το φαινόμενο έχει βαθύτερες ρίζες; H πίεση του βιοτικού επ

Τις τελευταίες ημέρες γίνεται έντονα λόγος για το κύμα ακρίβειας που για μία ακόμη φορά, πλήττει το καταναλωτικό κοινό. Ραδιόφωνο, τηλεόραση και εφημερίδες αφιερώνουν σελίδες και εκπομπές για την αφύπνιση των πολιτών ενάντια στα <<αναγκαία μέτρα>>. Ο  πληθωρισμός, στο  τέλος του 2007, άγγιξε  το 4%, και αρχίζει να κλονίζει την σιγουριά που μας έχει δώσει το αντιπληθωριστικό ευρώ.

Το πρόβλημα είναι ότι αυτό το 4% δεν διανέμεται ίσα σε όλα τα προϊόντα και δεν αφορά ισότιμα σε όλους τους καταναλωτές Οι τιμές βασικών αγαθών και υπηρεσιών εκτοξεύονται στα ύψη και συνεπάγονται εξαιρετικά δυσμενείς συνέπειες ιδιαίτερα για καταναλωτές με χαμηλά εισοδήματα. Στην Ελλάδα που οι ανισότητες εισοδημάτων είναι σχετικά μεγάλες (η Ελλάδα έχει από το μεγαλύτερο gini index - μέτρο ανισότητας εισοδημάτων στην Ευρώπη-, περίπου 0,35) οι αυξήσεις στα τρόφιμα και άλλα βασικά αγαθά και υπηρεσίες μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές δυσκολίες σε πολλά νοικοκυριά. 

Σημαντική πλευρά της ακρίβειας με την οποία έρχονται αντιμέτωποι οι καταναλωτές  είναι και  η  αύξηση των τιμών  της ενέργειας, πετρελαίου, ηλεκτρικού και φυσικού αερίου. Η κατακόρυφη αύξηση που σημείωσε πρόσφατα η τιμή του ακατέργαστου πετρελαίου μάλλον δεν θα είναι και η τελευταία.  Η ζήτηση για περισσότερη ενέργεια όλο και αυξάνεται, ιδιαίτερα από τις μεγάλες χώρες της Ασίας, σαν την Κίνα, Ινδία και Ινδονησία. Στην χώρα μας αμβλύνεται λίγο αυτή η αύξηση λόγω του ισχυρού μας νομίσματος, το ευρώ, αφού το ακατέργαστο πετρέλαιο διαπραγματεύεται σε δολάρια. Αυξάνονται πολύ πιο αργά, αλλά σταθερά και αισθητά, οι τιμές των υγρών καυσίμων στα πρατήρια και η τιμή του πετρελαίου θέρμανσης.

Αύξηση είδαμε πρόσφατα και στο ηλεκτρικό ρεύμα. Αυξήσεις σε δυο φάσεις στα τιμολόγια της ΔΕΗ ενέκρινε το υπουργείο Ανάπτυξης στο τέλος του 2007. Η πρώτη φάση αφορά αυξήσεις έως 10% από την 1η Δεκεμβρίου και η δεύτερη φάση αφορά μεσοσταθμική αύξηση 7% από την 1/7/2008. Μία αύξηση των τιμολογίων της ΔΕΗ κατά 17% περίπου στην διάρκεια ενός έτους, κάθε άλλο παρά αμελητέα θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και, λόγω της μονοπωλιακής θέσης της ΔΕΗ, μας επιβάλλεται, και είμαστε υποχρεωμένοι να την δεχτούμε. Εκτός αυτού, υπάρχει και θέμα διαφάνειας και σεβασμού των καταναλωτών στην τιμολογιακή πολιτική της ΔΕΗ, η οποία δεν έχει δημοσιοποιήσει, όπως όφειλε, τα κριτήρια με τα οποία προσαρμόζει την τιμολογιακή της πολιτική. 

Η παραγωγή ενέργειας, από τις περισσότερες πηγές που χρησιμοποιούνται σήμερα, παράγει και αέρια θερμοκηπίου που υπερθερμαίνουν τον πλανήτη μας. Καλό θα ήταν να στραφούμε σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ή και να περιορίσουμε την κατανάλωση μας στο αναγκαίο, χωρίς να αναλωνόμαστε σε αδικαιολόγητες σπατάλες, όπως π.χ. στην περίοδο των εορτών. Αλήθεια γιατί οι περισσότεροι αφήσαμε τα χρωματιστά λαμπάκια πάνω στα χριστουγεννιάτικα δέντρα και στα μπαλκόνια να αναβοσβήνουν όλη τη νύχτα; Γιατί δεν τα σβήσαμε; Ποιος θα τα έβλεπε να αναβοσβήνουν στις 3 την νύχτα;

Ως καταναλωτές πρέπει να αρχίσουμε να ενεργούμε για την προστασία του πλανήτη και της ίδιας μας της ζωής. Να αρχίσουμε να καταναλώνουμε πιο ορθολογικά περιορίζοντας διαρκώς την σπατάλη. Όχι στην υπερκατανάλωση! Όχι στο περιττό!

Η Greenpeace, για την αντιμετώπιση των πρόσφατων ανατιμήσεων στα τιμολόγια, προτείνει  να χαρίσει η ΔΕΗ σε κάθε νοικοκυριό 2 λάμπες εξοικονόμησης, γεγονός που θα είναι ταυτόχρονα επωφελές για την ίδια, τους καταναλωτές, αλλά και για το περιβάλλον!

Αλλά εμείς οι ίδιοι, σαν καταναλωτές και απλοί πολίτες, τι  θα μπορούσαμε να κάνουμε για να  μειώσουμε το κόστος της αύξησης της ενέργειας, να συμβάλλουμε στην μείωση των ρύπων στην ατμόσφαιρα, αλλά και να επωφεληθούμε οικονομικά;

Σας προτείνουμε 10 πρακτικά μέτρα, αρκετά εύκολα στην εφαρμογή τους, που μπορούν  να βελτιώσουν την ποιότητα της ζωής και να βοηθήσουν στην εξοικονόμηση ενέργειας και χρημάτων.

1. Σβήνετε τα φώτα όταν βγαίνετε από ένα δωμάτιο - έτσι δεν κάνετε άσκοπα δώρα στην ΔΕΗ.  
2. Όταν καούν οι λάμπες  αντικαταστήστε τις  με λάμπες εξοικονόμησης ενέργειας - καταναλώνουν λιγότερη ενέργεια και διαρκούν πολύ περισσότερο από τις συμβατικές.  
3. Χαμηλώσετε το θερμοστάτη του σπιτιού σας - φορέστε πιο ζεστά ρούχα. 
4. Δοκιμάστε να χρησιμοποιήσετε ανεμιστήρα αντί κλιματιστικού - μπορεί να έχει το ίδιο αποτέλεσμα. 
5. Μην χρησιμοποιείτε το κλιματιστικό με ανοιχτά παράθυρα - πετάτε κρύο αέρα έξω από το παράθυρο. 
6. Τα περισσότερα ρούχα πλένονται στο πλυντήριο στους 30 βαθμούς - με τα σύγχρονα απορρυπαντικά σπάνια χρειάζεται πρόγραμμα πιο ζεστό. 
7. Χρησιμοποιείτε τις σκάλες αντί του ασανσέρ - θα σας κάνει καλό και στην υγεία. 
8. Χρησιμοποιείτε περισσότερο τα μέσα μαζικών μεταφορών αντί του αυτοκινήτου - θα σώσετε και τον πλανήτη ή τουλάχιστον θα σωθείτε από το μποτιλιάρισμα. 
9. Πηγαίνετε τα παιδιά σχολείο με τα τα πόδια αντί με το αυτοκίνητο - θα μάθουν σε ένα υγιή τρόπο ζωής από μικρή ηλικία. 
10. Καταναλώνετε λιγότερο κρέας - η παραγωγή κρέατος χρειάζεται μεγάλη κατανάλωση ενέργειας. Δοκιμάστε μια διατροφή με περισσότερα όσπρια και λαχανικά.

Το BLOG “Ποιότητα Ζωής” για την ΕΚΠΟΙΖΩ συντάχτηκε από τον Χαράλαμπο Φωκά

The Blog “Quality of Life” for the Consumers’ Association EKPIZO was written by Caralampo Focas.