ekpizo.gr/blog

 

Ο «Γκρινιάρης» μας έστειλε ένα κείμενο προβληματισμού για την ακρίβεια και για τις πρόσφατες παγκόσμιες οικονομικές εξελίξεις. Μας κάνει και μερικές καίριες ερωτήσεις κλειδί για το πως μπορεί να καταπολεμηθεί η ακρίβεια. 

 

Σήμερα προβάλουμε αυτό το κείμενο και σας καλούμε να μας απαντήσετε με τις δικές σας σκέψεις, παρατηρήσεις ή σχόλια. 

 

 

Η παγκόσμια οικονομία και ο πληθωρισμός

 

Οι ΗΠΑ εμφανίζουν ένα διπλό έλλειμμα (δημοσιονομικό και εμπορικού ισοζυγίου - το οποίο είναι και το σοβαρότερο) τα οποία πρέπει να χρηματοδοτούν συνεχώς  από εισροές ξένων κεφαλαίων. Το γεγονός αυτό δημιουργεί μόνιμη πίεση στο νόμισμα τους (υποτίμηση Δολαρίου). Η υποτίμηση του Δολαρίου είναι παράγοντας που πιέζει ανοδικά τις τιμές των διεθνών εμπορευμάτων (commodities).  

 

Ο παγκόσμιος χρηματοπιστωτικός τομέας υποφέρει από τις ακρότητες που δημιούργησε με την χορήγηση δανείων σε αφερέγγυους δανειζομένους (subprime loans) και την, σε δεύτερη φάση, χωρίς όρια μόχλευση των προϊόντων αυτών (τιτλοποίηση των αρχικών δανείων και επαναχρηματοδότηση σε δανειζομένους ολοένα υψηλότερου πιστωτικού κινδύνου). Σημαντικές Τράπεζες, σαν την Northern Rock στην Μεγάλη Βρετανία, βρέθηκαν στα όρια της πτώχευσης και  διασώθηκαν χάρη στη συντονισμένη παρέμβαση των Κεντρικών Τραπεζών. Παράλληλα οι Κεντρικές Τράπεζες τροφοδότησαν, και τροφοδοτούν, τις αγορές με σημαντικά ποσά ρευστότητας. Η ρευστότητα αυτή (που δημιούργησε σημαντική υποβάθμιση της ποιότητας του χαρτοφυλακίου τους -τουλάχιστον για το Fed) και η πολιτική των αρνητικών επιτοκίων (σε σχέση με τα τρέχοντα επίπεδα του πληθωρισμού), δημιουργεί την αίσθηση στις αγορές ότι οι Κεντρικές Τράπεζες έχουν εξαντλήσει το οπλοστάσιο τους σε περίπτωση που κληθούν να αντιμετωπίσουν μία επόμενη χρηματοοικονομική κρίση και εντείνει περαιτέρω το κλίμα αβεβαιότητας. 

 

Οι συνεχώς διευρυμένες εσωτερικές αγορές (αστικοποίηση) χωρών όπως η Κίνα και η Ινδία καθώς και χωρών της Λατινικής Αμερικής, δημιουργεί επιπλέον πίεση στις τιμές των διεθνών εμπορευμάτων. Επίσης, χώρες - παραγωγοί των εμπορευμάτων αυτών (πχ Βραζιλία, Ρωσία) γνωρίζουν έκρηξη της οικονομικής τους δραστηριότητας (λόγω των υψηλών τιμών που απολαμβάνουν) και  απορροφούν ολοένα και μεγαλύτερες ποσότητες των προϊόντων αυτών (εσωτερική κατανάλωση). 

 

Δεν υπάρχουν ενδείξεις μείωσης της παγκόσμιας κατανάλωσης ενεργειακών προϊόντων από τις υψηλότερες τιμές που έχουν παγιωθεί. Έχουμε μείωση του ρυθμού αύξησης της ζήτησης.

 

Οι παράγοντες που προαναφέρθηκαν (υψηλή ρευστότητα, αύξηση τιμών πρώτων υλών, αβεβαιότητα) τροφοδοτεί τον παγκόσμιο πληθωρισμό και εντείνει το κλίμα περαιτέρω πληθωριστικών προσδοκιών. 

 

 

Ελληνική συγκυρία

 

Βασικά προβλήματα της Ελληνικής οικονομίας είναι :

• Το υψηλό επίπεδο του Δημοσίου Χρέους και το κόστος εξυπηρέτησης του (και μάλιστα σε ένα περιβάλλον όπου τα μακροχρόνια επιτόκια έχουν ανοδικές τάσεις- επιβαρύνοντας μελλοντικά το κόστος αναχρηματοδότησης του) και 
• Το υψηλό έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου. (Σημειώνεται ότι επί εποχής Δραχμής σοβαρά ελλείμματα του ισοζυγίου δημιουργούσαν επιθέσεις στο νόμισμα και λειτουργούσαν σαν παράγοντας λήψης, βραχυχρόνιων έστω, μέτρων. 

Η Κυβέρνηση συγκαλύπτει και υποβαθμίζει το μέγεθος των προβλημάτων αυτών. Εάν συνεκτιμηθούν το κόστος εξυπηρέτησης του Δημοσίου χρέους και οι ανελαστικές δαπάνες του Προϋπολογισμού (πχ συντάξεις) θα πρέπει να τεθεί σοβαρά σε αμφιβολία η δυνατότητα άσκησης ουσιαστικής οικονομικής πολιτικής. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με το υψηλό επίπεδο της  έμμεσης φορολογίας στο ελληνικό φορολογικό σύστημα, θα πρέπει να προβληματίσει για τη σκοπιμότητα και τη σοβαρότητα αιτημάτων για τη λήψη «μέτρων ανακούφισης των λαϊκών στρωμάτων».

 

Ανασταλτικός παράγοντας για την ανάπτυξη της οικονομίας παραμένει το μεγάλο ποσοστό συμμετοχής του ευρύτερου Δημόσιου τομέα στο Α.Ε.Π. σε συνδυασμό με την χαμηλή παραγωγικότητα του και τα φαινόμενα γραφειοκρατίας και διαφθοράς. 

 

Το ασφαλιστικό σύστημα νοσεί σοβαρά και μέτρα όπως αυτά που πάρθηκαν πρόσφατα μπορούν να βελτιώσουν, οριακά μόνο, την κατάσταση του. Η διαχείριση του συστήματος και των αποθεματικών του χαρακτηρίζονται από κακοδιοίκηση και γίνονται με πλήρη αδιαφάνεια. 

 

 

Προβληματισμοί - Ερωτήματα

• Η ανατίμηση των τιμών του πετρελαίου είναι «ευχή ή κατάρα;» . Είναι ακριβή η αμόλυβδη των 1,30 ευρώ; Είναι σκόπιμη η διεκδίκηση μέτρων τύπου «επιδόματος θέρμανσης» ή «επιδότησης καυσίμων»;  

Ενδεχόμενη μείωση των φόρων επί των καυσίμων μήπως απλά διευκολύνει τους καταναλωτές να διατηρήσουν το ίδιο επίπεδο κατανάλωσης; 

 

Πιες είναι οι επιπτώσεις της ανελέητης κατανάλωσης βενζίνης στην υπερθέρμανση του πλανήτη μας; 

 

• Ποια είναι η βαρύτητα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας; Αποτελούν πανάκεια; Σημειώνεται ότι σήμερα δεν μπορούν να λειτουργήσουν παρά μόνο σε περιβάλλον υψηλών επιδοτήσεων.  

• Η ανατίμηση των τιμών των πρώτων υλών μπορεί εύκολα να αποδοθεί/εξηγηθεί με επίκληση του ρόλου των «κερδοσκόπων». Μήπως το φαινόμενο έχει βαθύτερες ρίζες; H πίεση του βιοτικού επ