Τηλεφωνία και Ίντερνετ. Τι Παίζει;
Monday, October 6th, 2008
Η πρόσφατη απόφαση του ΟΤΕ να διακόψει κυκλώματα διασύνδεσης της AltecTelecoms και πριν της Teledome, δείχνει ότι (αν δεν το έχετε ακόμη παρατηρήσει) κάτι δεν πάει καλά με τις τηλεπικοινωνίες στην Ελλάδα.
Η απόφαση του ΟΤΕ να διακόψει προσωρινά ορισμένα κυκλώματα διασύνδεσης προς την
AltecTelecoms, επειδή η τελευταία του χρωστάει όχι λίγα εκατομμύρια ευρώ από τις μεταξύ τους εμπορικές σχέσεις, καθώς και η ακόμα πιο πρόσφατη παρόμοια απόφαση εναντίον της Teledome, δεν πρέπει να προκαλούν εντύπωση σε κανέναν. Φανερώνουν τα προβλήματα ενός χώρου αγοράς υψηλής αξίας αγαθών, δηλαδή υπηρεσιών της τηλεπικοινωνίας, που όμως συχνά η ομαλή λειτουργία του κρέμεται από μια λεπτή κλωστή: πουθενά αλλού τα προσφερόμενα αγαθά δεν εξαρτώνται σε τόσο μεγάλο βαθμό από την εύθραυστη σχέση ανάμεσα σε εταιρίες που ανταγωνίζονται η μία την άλλη.
Η σχέση ανάμεσα στα συμβαλλόμενα μέρη διαμορφώνεται σύμφωνα με τον νόμο 3436/2006 και τις εκάστοτε σχετικές αποφάσεις της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων ως εξής: ο ΟΤΕ, ως υπόχρεος πάροχος και κάτοχος σχεδόν του συνόλου των τηλεπικοινωνιακών υποδομών της χώρας, του λεγόμενου δημόσιου δικτύου, υποχρεούται να παρέχει κυκλώματα διασύνδεσης σε κάθε τηλεπικοινωνιακή εταιρία που δικαιούται παροχής τέτοιων υπηρεσιών, προκειμένου η τελευταία να δίνει τη δυνατότητα στους συνδρομητές της να πραγματοποιούν κλήσεις μέσω του δικούς της τιμοκαταλόγου. Η λεγόμενη διαδικασία προεπιλογής φορέα, όπως προβλέπεται από το άρθρο 40 του παραπάνω νόμου, δεν είναι η μόνη περίπτωση τρίπτυχης σχέσης αλλά η πιο απλή και μας επιτρέπει να κατανοήσουμε από πόσο λεπτές ισορροπίες εξαρτάται η ομαλή παροχή τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών.
Έχουμε στο παρελθόν τονίσει ότι ο καταναλωτής συμβάλλεται με τον τελικό πάροχο και όχι με τον ΟΤΕ, η σύμβασή του δηλαδή είναι μονο-απευθυντική. Η Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων, τελώντας χρέη επιτροπής ανταγωνισμού, υπάρχει ακριβώς για να εξασφαλίζει την ομαλή σχέση ανάμεσα σε ανταγωνιστές, που είναι υποχρεωμένοι να συγχρωτίζονται, ενώ αντιπαθούν ο ένας τον άλλον. Το αν τα έχει καταφέρει νομίζω ότι δεν είναι δύσκολο να το αντιληφθεί κανείς: η ελληνική τηλεπικοινωνιακή αγορά είναι μια από τις χειρότερες στην Ευρώπη των 27, οι καταγγελίες δεκάδες χιλιάδες κάθε χρόνο, το
συναίσθημα δυσπιστίας απέναντι στους παρόχους και αγανάκτησης απέναντι στον ΟΤΕ ισχυρότερο από ποτέ. Ευθύνεται όμως τόσο η Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων; Ή μήπως το ίδιο το σύστημα του φιλελεύθερου ανταγωνισμού, που αυτοαναιρείται εξαιτίας των εκάστοτε παρεμβάσεων της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων, που θυμίζουν παρατηρήσεις δασκάλου σε παιδιά που τσακώνονται για μια κασετίνα, είναι de facto προβληματικό;
Ας έρθουμε στο πιο πρόσφατο παράδειγμα. Η AltecTelecoms προφανώς είναι μια ανεύθυνη εταιρία. Ανεύθυνη τόσο απέναντι στον αντισυμβαλλόμενό της ΟΤΕ όσο και κυρίως απέναντι στους συνδρομητές της, τους οποίους μάλιστα ενημέρωσε με πέντε γραμμές κάπου μέσα στην ιστοσελίδα της σχετικά με το πρόβλημα. Από την άλλη ο ΟΤΕ, που ακόμα το κράτος δεν έχει αποφασίσει αν είναι ιδιωτικός ή δημόσιος, απαγορεύει από τους καταναλωτές την απόλαυση υπηρεσιών τις οποίες έχουν επιλέξει και πληρώνουν. Το γεγονός ότι ο ΟΤΕ κατέχει το δημόσιο δίκτυο δεν του προσδίδει ένα δημόσιο χαρακτήρα, σε συνάρτηση μάλιστα με το είδος του αγαθού που διακυβεύεται; Πως είναι δυνατό να παρεμβαίνει στο ελεύθερο δικαίωμα του καταναλωτή να επιλέγει τον πάροχο και τις υπηρεσίες που επιθυμεί να χρησιμοποιεί; Η απάντηση είναι ότι μπορεί και μπορεί επειδή του παρέχεται νομικά η δυνατότητα: είναι ένας ιδιωτικά αντισυμβαλλόμενος και το ιδιωτικό του ένστικτο προφανώς υπερισχύει του δημόσιου. Και φυσικά, αυτό έχει ως αποτέλεσμα χιλιάδες καταναλωτές να καταπιέζονται να χρησιμοποιήσουν υπηρεσίες του ΟΤΕ ή άλλων παρόχων.
Το διακύβευμα της όλης υπόθεσης δεν είναι να επιλέξεις με ποιο μέρος αυτής της παράξενης διελκυστίνδας είσαι, αλλά ποιες είναι οι πιο αποτελεσματικές δομές, οι πιο αποτελεσματικοί τρόποι λειτουργίας του ανταγωνισμού, σε όφελος
πάντα του καταναλωτή. Θα τολμούσε κανείς να πει ότι η ίδια η ιδέα της προεπιλογής φορέα και της παροχής ADSL μέσω του συστήματος (Ασύμμετρου ΡΥθμού Σύνδεση, Α.Ρ.Υ.Σ.) είναι τρελή, όταν θα μπορούσε το κράτος να συνεισφέρει ουσιαστικά στην εξαρχής δημιουργία δικτύων από τηλεπικοινωνιακές εταιρίες που θα ήταν έτοιμες να κατέχουν και λειτουργούν τέτοια δίκτυα και η προεπιλογή να ήταν μια μεταβατική διαδικασία λίγων μηνών. Όμως τίποτε μονιμότερο από το προσωρινό και η δειλή και αργή δημιουργία ιδιόκτητων δικτύων από τους παρόχους έχει πια αποκαρδιώσει και τον πιο αισιόδοξο. Αυτό όμως που ίσως έχει τη μεγαλύτερη σημασία, είναι ότι το σύστημα αδειοδότησης και ελέγχου των εταιριών τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών πάσχει: οι πάροχοι είναι κατά πολύ περισσότεροι από όσους μπορεί να αντέξει το δίκτυο και η ευκολία τους στην προσφορά συμβολαίων θυμίζει έντονα το λεγόμενο ανεύθυνο δανεισμό των τραπεζών.
Υπό το πρίσμα όλων αυτών, δεν είναι να απορεί κανείς με τις εξελίξεις στο θέμα της AltecTelecoms. Οι
καταναλωτές για άλλη μια φορά μένουν ξεκρέμαστοι, η έννοια υγιής ανταγωνισμός μοιάζει με ανέκδοτο και οι ευθύνες προφανώς και δεν μπορούν παρά να αναζητηθούν από την ανεύθυνη Altec και τον τρόπο που διαχειρίστηκε - διαχειρίζεται την κρίση. Την ίδια στιγμή, η TELLAS, αφού εξασφάλισε ένα τεράστιο αριθμό συνδρομητών που φυσικά δεν μπορούσε να καλύψει, αγοράστηκε από την WIND, η LANNET κλείνει και άλλες επίσης συγχωνεύσεις ζυμώνονται ή έχουν ήδη ολοκληρωθεί, μπροστά στον κίνδυνο της πτώχευσης ή για να το πούμε πιο χοντροκομμένα, οι δέκα πέντε πολλά υποσχόμενες εταιρίες σιγά σιγά γίνονται πέντε. Οι καταναλωτές δυσπιστούν και μοιραία στρέφονται πάλι στον ακριβό ΟΤΕ. Γιατί δε θα πρέπει να μας ξεγελούν οι «φρενήρεις» ρυθμοί αποδεσμεύσεων από τον ΟΤΕ που ανακοινώνονται κάθε εξάμηνο: ο ΟΤΕ έχει το συντριπτικά μεγαλύτερο μερίδιο στην πίτα των συνδρομητών και θα συνεχίσει ακόμα για πολλά χρόνια να το έχει. Αν αυτό θεωρείται υγιής ανταγωνισμός, προφανώς υφίσταται κρίση εννοιών. Ξεχάσαμε όμως: οι τιμές τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών στην Ελλάδα είναι από τις φθηνότερες της Ευρώπης.
Οι λύσεις για όλα αυτά τα προβλήματα μοιάζουν ανύπαρκτες όσο επικρατεί η φιλοσοφία της ημιελεύθερης αγοράς στο χώρο των τηλεπικοινωνιών. Η θεμελίωση αυτής της φιλοσοφίας, ο νόμος 3431/2006, ακολουθεί πιστά τις σχετικές κοινοτικές οδηγίες: κανείς δεν μπορεί να κατηγορήσει τον Έλληνα νομοθέτη για μη εναρμόνιση με τους ευρωπαϊκούς κανόνες. Είναι αδύνατο όμως να ελεγχθεί η ασυδοσία των παρόχων, όταν δεν υπάρχουν και ιδιαίτερα αυστηρές προϋποθέσεις λήψης άδειας λειτουργίας από εταιρίες που θα είναι πιστοποιημένα σε θέση, τόσο οικονομικά όσο και τεχνολογικά, να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις που υπάρχουν. 
Σε κάθε περίπτωση, από μια ρεαλιστική πλευρά, κρίνεται επιτακτικά αναγκαίο να ενισχυθεί τουλάχιστον ο θεσμικός ρόλος της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων όσον αφορά στην προστασία του καταναλωτή. Τόσο το άρθρο 12 για τις αρμοδιότητές της όσο και το άρθρο 20 για τη διαιτησία, κρίνονται ανεπαρκή, λόγω ασάφειας και έλλειψης ουσιαστικής νομιμοποιητικής διάθεσης, ώστε η Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων να μπορεί επιτέλους να παρεμβαίνει αποφασιστικά στην εξωδικαστική επίλυση των διαφορών ανάμεσα σε συνδρομητές και παρόχους - και είναι τόσο συχνά τα φαινόμενα. Και είναι κρίμα που το Υπουργείο Μεταφορών και Επικοινωνιών, στο σχέδιο νόμου σχετικά με ρυθμίσεις θεμάτων ηλεκτρονικών επικοινωνιών που παρουσίασε πρόσφατα, εκτός από κάποια διαδικαστικά θέματα στην επιβολή των προστίμων, που ούτως ή άλλως δεν αγγίζουν τον καταναλωτή, δεν προβλέπει καμία επί της ουσίας ενίσχυση του θεσμικού χαρακτήρα της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων στο θέμα της προστασίας των καταναλωτών - ας ελπίσουμε ότι επί ευκαιρία της επικείμενης ενσωμάτωσης στο ελληνικό δίκαιο των τροπολογιών της κοινοτικής οδηγίας 2002/22/ΕΚ, το υπουργείο θα λάβει σοβαρά υπόψη του τα παραπάνω. Αν πάλι θεωρηθεί ότι το ισχύον νομικό και θεσμικό πλαίσιο είναι επαρκές, τότε σίγουρα κάποιοι ευθύνονται που δεν εφαρμόζεται.
Το παρόν posting στο Blog <<Ποιότητα Ζωής>> συντάχτηκε από τον Βίκτωρα Τσιαφούτη, Νομικό Σύμβουλο, της ΕΚΠΟΙΖΩ
Η ποιότητα του σέρβις που παρέχουν όλοι η πάροχοι τηλεπικοινωνιών παραμένει κάκιστη όπως δείχνουν οι χιλιάδες καταγγελίες που φθάνουν στην ΕΚΠΟΙΖΩ. Για να ελαφρύνουμε την διάθεσή σας, σας ξαναπροτείνουμε να δείτε αυτό το χιουμοριστικό βιντεάκι που κυκλοφορεί στο YouTube.