ekpizo.gr/blog

Προϊόντα φιλικά προς το περιβάλλον ή  παραπλάνηση των καταναλωτών; 

Παρακολουθώντας τηλεοπτικές διαφημίσεις και ξεφυλλίζοντας διάφορα περιοδικά κι εφημερίδες έχει κανείς την εντύπωση ότι στην Ελλάδα έχει συμβεί μια μεγάλη οικολογική επανάσταση. Δεκάδες διαφημίσεις προκρίνουν τα οικολογικά στοιχεία των προϊόντων, τις μειωμένες εκπομπές βλαβερών αερίων, τα «πράσινα» χαρακτηριστικά. Ακόμα κι όταν, ή ακόμη περισσότερο όταν τα προϊόντα είναι καταφανώς επιβλαβή για το περιβάλλον. Αρκεί το «πρασίνισμα» μιας σελίδας περιοδικού, ή μερικές εικόνες φύσης στην οθόνη, για να βαφτιστούν οι επιχειρήσεις υπεύθυνες σε σχέση με το περιβάλλον. 

Αυτό ονομάζεται greenwashing. Greenwashing είναι η προσπάθεια αύξησης των πωλήσεων ή η βελτίωση της εικόνας (image) μιας επιχείρησης μέσω της παραπλανητικής προβολής είτε του δήθεν «πράσινου» προφίλ της είτε των «ψευτο-οικολογικών» χαρακτηριστικών των προϊόντων της. (Προέρχεται από την αγγλικές λέξεις whitewash - άσπρισμα με ασβέστη, που μεταφορικά σημαίνει επιφανειακή επικάλυψη - και green - πράσινο.)

Πολλές επιχειρήσεις απλά προσπαθούν να πείσουν ότι είναι περιβαλλοντικά υπεύθυνες ενώ στην πραγματικότητα κάνουν greenwashing, δηλαδή παραπλανούν συστηματικά τους καταναλωτές σχετικά με τις περιβαλλοντικές πρακτικές τους ή τα περιβαλλοντικά πλεονεκτήματα των προϊόντων ή των υπηρεσιών τους.

Την ώρα που στη Μεγάλη Βρετανία καταγγέλλονται διαφημίσεις για παραπλανητική χρήση των «οικολογικών» όρων κάποιων προϊόντων, στη χώρα μας παρατηρείται μια εντελώς ανεύθυνη, πρόχειρη και υποκριτική επίκληση της περιβαλλοντικής ευαισθησίας των καταναλωτών απ’ τη μεριά της διαφήμισης. 

Σε έρευνα (Νοέμβριος 2007) που πραγματοποίησε η αμερικανική εταιρεία TerraChoice σε 1.018 προϊόντα που προέβαλαν συνολικά 1.753 φιλοπεριβαλλοντικούς ισχυρισμούς, προέκυψε ότι σε μόνο μια περίπτωση οι ισχυρισμοί αυτοί είχαν βάση. Αναλύοντας μάλιστα τα αποτελέσματα, η εταιρεία ανίχνευσε τις έξι συνηθέστερες μεθόδους που χρησιμοποιούν οι επιχειρήσεις για να «πρασινίσουν» τα προϊόντα τους ή αλλιώς τις «έξι αμαρτίες του Greenwashing». Αυτές είναι:

• Η προβολή ενός και μόνο οικολογικού στοιχείου του προϊόντος και η απόκρυψη όλων των υπολοίπων. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι εκτυπωτής που αφενός εξοικονομεί ενέργεια, αλλά δεν δέχεται ανακυκλωμένο χαρτί.
• Η έλλειψη αποδείξεων για τους ισχυρισμούς. Π.χ. καλλυντικά που υποτίθεται ότι δεν έχουν ελεγχθεί σε ζώα, χωρίς να παρατίθεταικάποια σχετική πιστοποίηση.
• 

  Αόριστες αναφορές. Δεκάδες προϊόντα βρίσκονται στα ράφια των σούπερ μάρκετ που ισχυρίζονται πως είναι «χωρίς χημικά», «μη τοξικά», «απόλυτα φυσικά» ή απλά… «οικολογικά», χωρίς όμως να δίνουν περισσότερες πληροφορίες στους καταναλωτές.

   

• Η προβολή αληθών, μα αυτονόητων χαρακτηριστικών. Πολύ συχνά επισημαίνεται σε προϊόντα ότι «δεν περιέχουν χλωροφθοράνθρακες», ουσίες που ούτως ή άλλως απαγορεύεται να χρησιμοποιούνται από τη βιομηχανία εδώ και χρόνια!
• Η προβολή φιλικών προς το περιβάλλον στοιχείων ενός εξ ορισμού βλαβερού προϊόντος. Τα βιολογικά τσιγάρα είναι το πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της «αμαρτίας».
• Οι απόλυτα ψευδείς ισχυρισμοί. Κι όμως, βρέθηκαν π.χ. σαμπουάν, που αναγράφουν ότι είναι «πιστοποιημένα βιολογικά», με τον οργανισμό πιστοποίησης να μην γνωρίζει τίποτα για το θέμα…

Το χειρότερο όμως σχετικά με το greenwashing είναι ότι τροφοδοτεί τον κυνισμό των καταναλωτών που χάνουν έτσι την εμπιστοσύνη τους στις «πράσινες» εταιρίες.