EL
EN
Η παρατεταμένη κρίση ακρίβειας, που πλέον τροφοδοτείται από τις γεωπολιτικές αναταράξεις και τον πόλεμο, έχει μετατρέψει το ράφι του σούπερ μάρκετ και την αντλία των καυσίμων σε «εφιάλτη» για το μέσο νοικοκυριό. Η κυβέρνηση πρόσφατα ενεργοποίησε εκ νέου το μέτρο του περιορισμού του περιθωρίου μεικτού κέρδους βασικών αγαθών και στα καύσιμα[1], με ισχύς από 11/03/2026 έως 30/06/2026. Μπορούν όμως τα μέτρα αυτά να αντιμετωπίσουν πραγματικά την ακρίβεια και τα φαινόμενα αισχροκέρδειας;
Είναι γεγονός ότι οι επιπτώσεις του πολέμου στην παγκόσμια οικονομία και την κοινωνία είναι απρόβλεπτες και ανυπολόγιστες. Σε μεγάλο βαθμό κρίνονται από τη διάρκεια του πολέμου στη Μέση Ανατολή, στο πλαίσιο μάλιστα αλλαγής της διεθνούς σκακιέρας. Ωστόσο οι συνέπειες έχουν κάνει αισθητή την παρουσία τους στη χώρα μας χωρίς όμως να δικαιολογούνται από τις συνθήκες της αγοράς. Είναι χαρακτηριστικό ότι, αυξημένες τιμές (πληθωρισμός τροφίμων το Φεβρουάριο 2026 - πριν τον πόλεμο - 5,2%, καθώς και αυξήσεις στη βενζίνη και το πετρέλαιο) σημειώθηκαν ήδη από την πρώτη κιόλας ημέρα του πολέμου. Τα μέτρα ωστόσο που χρειάζεται να παρθούν για την αποτελεσματική προστασία των καταναλωτών, δεν μπορούν να είναι αποσπασματικά και απαιτούν την αντιμετώπιση του προβλήματος στη ρίζα του. Κάτι τέτοιο όμως δεν φαίνεται να ισχύει για τα νέα μέτρα που ανακοίνωσε η Κυβέρνηση.
Η Ε.Κ.ΠΟΙ.ΖΩ. χαρακτηρίζει ανεπαρκή και αποσπασματικά τα μέτρα αυτά, επισημαίνοντας ότι, όχι μόνο δεν μειώνουν τις τιμές στο ράφι, αλλά ενδεχομένως νομιμοποιούν την υπάρχουσα ακρίβεια (που έχει ήδη εφαρμοστεί σε πολλά προϊόντα μέσα στο 2025), καθώς το πλαφόν δεν αναχαιτίζει την ακρίβεια αλλά επιχειρεί να ελέγξει την αισχροκέρδεια.
Ειδικότερα, η Ε.Κ.ΠΟΙ.ΖΩ. επισημαίνει ότι:
- Το πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους σε 63 κατηγορίες προϊόντων και στα καύσιμα, είναι ελλιπές, καθώς δεν αγγίζει το κόστος παραγωγής και εισαγωγής και πολλές αυξήσεις έχουν ήδη ενσωματωθεί στην εφοδιαστική αλυσίδα, στο τελικό προϊόν μέσα στο 2025.
- Το μέτρο αυτό δεν διασφαλίζει τη μείωση της τελικής τιμής. Όταν οι τιμές χονδρικής αυξάνονται ανεξέλεγκτα, το σταθερό ποσοστό κέρδους απλώς μετακυλίει την αύξηση στον καταναλωτή.
- Οι τιμές των προϊόντων θα συνεχίζουν να αυξάνονται και αυτό που θα ελέγχεται είναι το μεικτό περιθώριο κέρδους στο τελικό προϊόν λαμβάνοντας ως βάση τη μέση τιμή του προϊόντος το 2025!
- Επιπροσθέτως, οι επιχειρήσεις εφευρίσκουν διάφορα τρικ όπως τριγωνικές ενδοομιλικές συναλλαγές και διαμορφώνουν εικονικά κόστη στη διαδρομή, με συνέπεια να εκφεύγουν του μέτρου.
Αποτέλεσμα είναι ο καταναλωτής να παραμένει εκτεθειμένος σε φαινόμενα αισχροκέρδειας και εξαπάτησης, με την αγοραστική του δύναμη να μειώνεται συνεχώς παρά τις παρεμβάσεις της Κυβέρνησης. Λαμβάνοντας επίσης υπόψη ότι η τιμή του μοσχαρίσιου κρέατος έχει σημειώσει άνοδο σε ετήσια βάση κατά 25,4%, της σοκολάτας 20,3%, του καφέ 17,7% και των φρούτων 11,8%, η ανάγκη λήψης ουσιαστικών μέτρων είναι επιτακτική.
Τι ζητά η Ε.Κ.ΠΟΙ.ΖΩ.:
- Να ληφθούν δραστικά μέτρα μόνιμου χαρακτήρα, δομικά και ρηξικέλευθα για την αναχαίτηση της ακρίβειας.
- Μείωση του ΦΠΑ σε βασικά αγαθά και εντατικοποίηση των ελέγχων για την πάταξη της αισχροκέρδεια
- Μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ) στα καύσιμα. Να σημειωθεί ότι στην Ελλάδα οι έμμεσοι φόροι στα καύσιμα είναι 65% και στην Ευρώπη 35%».
- Λειτουργία του ανταγωνισμού
- Διαφάνεια στις Τιμολογήσεις: Υποχρεωτική δημοσιοποίηση των τιμών χονδρικής, ώστε ο καταναλωτής να γνωρίζει ποιος κερδοσκοπεί σε βάρος του.
- Ενίσχυση της Επιτροπής Ανταγωνισμού: Για την πάταξη των ολιγοπωλιακών πρακτικών που κρατούν τις τιμές τεχνητά υψηλά.
Τα ημίμετρα και τα «pass» δεν αποτελούν λύση. Η ακρίβεια δεν είναι ένα φυσικό φαινόμενο, αλλά αποτέλεσμα πολιτικών επιλογών και ασύδοτης αγοράς.
Η Ε.Κ.ΠΟΙ.ΖΩ. καλεί την κυβέρνηση να τολμήσει πραγματικές ρήξεις με τα μεγάλα συμφέροντα, πριν η κοινωνική συνοχή διαρραγεί οριστικά. Καλεί επίσης τους καταναλωτές να παραμένουν ενημερωμένοι και να μας απευθύνονται όταν παραβιάζονται τα δικαιώματά τους.
Για να δείτε τον αναλυτικό κατάλογο με τις κατηγορίες αγαθών που θα αποτελέσουν αντικείμενο ελέγχου, πατήστε εδώ.
[1] Πλαφόν στο περιθώριο κέρδους: Επιβολή ανώτατου ορίου στο περιθώριο κέρδους για βασικά αγαθά τρόφιμα (63 κατηγορίες προϊόντων) και καύσιμα.
Αυστηρά πρόστιμα: Πρόβλεψη προστίμων που φτάνουν έως και τα 5 εκατ. ευρώ για τους παραβάτες, καθώς και δημόσια ανακοίνωση των ονομάτων τους.
Εντατικοποίηση ελέγχων: Εντολή στις ελεγκτικές αρχές (ΔΙΜΕΑ) για σαρωτικούς ελέγχους στην αγορά προκειμένου να αποτραπεί η κερδοσκοπία με πρόσχημα τις πολεμικές συρράξεις.
